4-3- آمار استنباطی و آزمون فرضیه ها44
4-3-1- تحلیل های آماری استنباطی45
4-3-2- بررسی فرض نرمال بودن متغیرهای وابسته ) پاسخگویی، شایستگی، انعطاف پذیری، سرعت) و متغیر مستقل (‌فناوری اطلاعات و ارتباطات) با استفاده از آزمون کولموگرف- اسمیرنوف (K- S)46
4-3-3- بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر چابکی سازمانها47
4-3-4-‌‌فرضیه اول: فناوری اطلاعات و ارتباطات‌(ICT) بر قدرت پاسخگویی سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد‌. 48
4-3-5- فرضیه دوم: فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر شایستگی سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد.49
4-3-6- فرضیه سوم:‌ فناوری اطلاعات و ارتباطات‌(ICT) بر انعطاف‌پذیری (‌قدرت پذیرش سازمان) تاثیر مثبت و معنادار دارد.51
4-3-7- فرضیه چهارم‌:‌فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر سرعت (تیزی) سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد.53
4-4- مدل ساختاری (فرضیه اصلی) پژوهش با استفاده از آمار Amos55
4-4-1- تحلیل عاملی تائیدی55
4-4-2- برازش اول مدل: با حذف سوال های لازمه که در بهبود برازش مدل موثرند:58
4-4-3- شاخص‌های برازش مدل کلی58
4-4-4- برازش( نهایی) مدل با اتصال خطاها به یکدیگر59
4-4-5- شاخص‌های اصلاحی برازش مدل کلی60
فصل پنجم : نتیجه‌گیری و پیشنهادهای پژوهش
5-1- مقدمه62
5-2- خلاصه پژوهش62
5-3- نتایج حاصل از بررسی فرضیه های پژوهش62
5-4- پیشنهادات کاربردی بر مبنای فرضیه های تحقیق64
5-5- پیشنهاد به پژوهشگران آتی65
5-6- محدودیت های پژوهش66
منابع و ماخذ67
پیوست70
فهرست جداول
جدول 2-1: شاخص های چابکی ( زنجیر چی و همکاران ، 1388) برگرفته از قنبری و دیگران،139322
جدول 3-1: برآورد جامعه و حجم نمونه36
جدول 3-2: شرح سوالات36
جدول3-3: آلفای کرونباخ38
جدول4-1: توزیع فراوانی مربوط به آخرین مدرک تحصیلی پاسخ دهندگان42
جدول 4-2: توزیع فراوانی مربوط به سنوات خدمت43
جدول 4-‌3‌: توزیع فراوانی مربوط به جنسیت پاسخ دهندگان44
جدول4-5‌: خلاصه نتایج نرمال بودن داده های متغیر وابسته47
جدول4-6‌: خلاصه نتایج نرمال بودن متغیر مستقل47
جدول 4-7: شاخص های کفایت تحلیل رگرسیون48
جدول 4-8: آزمون F ( تحلیل واریانس ) جهت معنادار بودن رگرسیون48
جدول4-9: معنادار بودن ضرایب رگرسیونی49
جدول4-10: شاخص های کفایت تحلیل رگرسیون49
جدول4-11: آزمون F ( تحلیل واریانس ) جهت معنادار بودن رگرسیون50
جدول4-12: معنادار بودن ضرایب رگرسیونی51
جدول4-13: شاخص های کفایت تحلیل رگرسیون51
جدول4-14: آزمون F ( تحلیل واریانس ) جهت معنادار بودن رگرسیون52
جدول4-15: معنادار بودن ضرایب رگرسیونی53
جدول4-16: شاخص های کفایت تحلیل رگرسیون53
جدول 4-17: آزمون F ( تحلیل واریانس ) جهت معنادار بودن رگرسیون54
جدول 4-18: معنادار بودن ضرایب رگرسیونی55

جدول4-19‌: شاخص‌های برازش مدل کلی58
جدول4-20‌: شاخص‌های اصلاحی برازش مدل کلی60
فهرست اشکال
شکل 1-1: مدل مفهومی پژوهش8
شکل 1-2: مدل شریفی و ژانگ17
شکل 4-1: مدل ساختاری (فرضیه اصلی) پژوهش با ضرایب غیراستاندارد57
شکل 4-2‌: مدل ساختاری (فرضیات فرعی) پژوهش با ضرایب غیراستاندارد58
شکل 4-3‌: مدل اصلاحی پژوهش با ضریب غیراستاندارد59
فهرست نمودارها
نمودار 4-1 : توزیع درصد فراوانی مربوط به آخرین مدرک تحصیلی پاسخ دهندگان42
نمودار 4-2 : توزیع درصد فراوانی مربوط به سنوات خدمت43
نمودار 4-3 : توزیع درصد فراوانی مربوط به جنسیت پاسخ دهندگان44
چکیده
امروزه با افزایش رقابت و تغییرات غیر قابل پیش‌بینی در عرصه کسب و کار ، سازمان‌ها به منظور کسب مزایای رقابتی در دستیابی به اهداف سازما‌نی و موفقیت در کسب و کار، باید چابک عمل نمایند. این قابلیت به سازمان‌ها کمک میکند تا تغییرات غیر قابل پیش‌بینی را بمنظور دستیابی به موقعیت بهتر در بازار رقابتی و بهبود چرخه زما‌نی در فعالیت‌های مدیریتی، کشف کرده و به آن پاسخ دهند. فناوری اطلاعات می‌تواند در تدارک اطلاعات مورد نیاز به منظور دستیابی به اهداف استراتژیک برای نیل به چابکی سازمان‌ها موثر باشد. حقیقت انست که نقش فناوری عمیق‌تر از آنست که تنها به عنوان یک ابزار مورد توجه قرار گیرد. در این پژوهش ابعاد چابکی سازمان از جمله، پاسخگویی، شایستگی، انعطاف‌پذیری و سرعت مورد مطالعه قرار گرفت و تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر انان بررسی گردید.
این پژوهش از لحاظ هدف‌، کاربردی می‌باشد و از نظر روش پژوهش توصیفی از شاخه زمینه‌یابی پیمایشی و تحلیل آن می‌باشد، جامعه آماری ما در این تحقیق شامل کارکنان شرکت پتروشیمی کرمانشاه می‌باشد‌. در این پژوهش با استفاده از نرم‌افزارهای آماری spss20 وAmos ، با استفاده از روش‌های آماری شامل آمار توصیفی شاخص‌های آمار استنباطی مانند ضریب همبستگی و تحلیل رگرسیون‌، برای اثبات یا رد فرضیه‌های تحقیق مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت‌. نرمال بودن داده‌ها نیز با استفاده از آزمون کولموگروف- اسمیرنوف بررسی شد. نتایج حاصل از تحقیق نشان داد که فناوری اطلاعات و ارتباطات در چابکی سازمان تاثیر گذار است.
واژگان کلیدی‌: فناوری اطلاعات و ارتباطات، پاسخگویی سازمان، شایستگی سازمان، انعطاف پذیری سازمان، سرعت سازمان
1-1- مقدمه
در عصر حاضر، فناوری اطلاعات در سراسر جهان در حال ایجاد انقلابی نوین است که اهمیت آن از انقلاب صنعتی کمتر نیست. تحولات سریع تکنولوژیکی، افزایش خطرات، جهانی شدن و انتظارات خصوصی‌سازی از ویژگیهای محیطی هستند که سازمان‌های تجاری کنونی با آنها مواجهند. برای کسب موفقیت در این محیط، چابکی یک مزیت رقابتی را ایجاد می‌کند که می‌توان با شهرت در نوآوری و کیفیت آن را حفظ نمود (شهایی،1385). معادله پیچیده و تحولات سریع صنعت و تجارت در عصر حاضر از یک سو و شرایط حاکم بر بنگاههای اقتصادی کشور، رویکرد توسعه صادرات و حضور در میدان‌های بین‌المللی از سوی دیگر ایجاب مینماید تدابیر لازم جهت رقابت در عرصه جهانی اندیشیده شود‌. بر این اساس حرکت به سوی چابک سازی سازمانها و بنگاه‌ها‌، به عنوان رهیافت جدید در مسیر تحول، ضروری و حیاتی تلقی می‌گردد. فناوری اطلاعات به عنوان یکی از کارامدترین فناوری‌های مطرح شده از مهمترین اهرم های ایجاد قابلیت های تولید چابک به حساب می آید و با توجه به توسعه آن در امر تولید در ممالک غربی بدون بکارگیری آن چابک سازی سازمان میسر نخواهد بود. سازمان چابک فرآیندها و افراد سازمان را با تکنولوژی پیشرفته همگام ساخته و نیازهای مشتریان را بر اساس محصولات و خدمات با کیفیت خود و در یک قالب زمانی نسبتاً کوتاه رفع می‌کند بنابراین فناوری اطلاعات در سازمان ها بر شاخص هایی تاثیر می گذارد که همگی از شروط اولیه موفقیت برای سازمان‌ها به شمار می روند. یکی از حوزه هایی که می تواند تاثیرات فراوانی از این فناوری بپذیرد، چابکی سازمان می‌باشد.
1-2- بیان مسأله اساسی
امروزه با توجه به مطرح شدن مسایلی چون سازمان‌های الکترونیکی، که مفاهیم الکترونیکی متعددی در همه امور مانند شهر الکترونیکی، دولت الکترونیکی، شهروند الکترونیکی، بانکداری الکترونیکی، سلامت الکترونیکی را ایجاد کرده‌اند، فناوری اطلاعات و ارتباطات نقش زیادی در پشتیبانی و حمایت عملکردهای جاری سازمان‌های معاصر دارد و چرخه زمانی این عملکردها کوتاه‌تر شده است. ریسک از دست دادن فرصت که تاثیر منفی روی کسب و کار می‌گذارد، افزایش یافته است و با افزایش نرخ تغییر در این شرایط ، نقش IT عمیق‌تر شده است( طارق، خلیل،1381).
با این وجود IT به تنهایی هزینه‌های ثابت را افزایش می‌دهد‌، اما بدون آن نیز سازمانها به اطلاعات مورد نیاز خود دسترسی نداشته و بدون داشتن اطلاعات مورد نیاز شرکت‌ها نمی‌توانند به خوبی عمل کرده و از فرصت‌های رقابتی استفاده کنند. فناوری اطلاعات در شکل‌های متفاوتش( اینترنت، اینترانت، تجارت الکترونیک، کسب و کار الکترونیک و غیره) تسهیل کننده موثری است که می‌تواند مفهوم چابکی را پشتیبانی کند. از جمله مزایای که می توان برای فناوری اطلاعات ذکر کرد، افزایش توان تصمیم‌گیری، کاهش هزینه، کاهش چرخه زمانی، افزایش کیفیت و غیره می باشد. وابستگی سازمان‌ها، کارکنان و مراجعه کنندگان به ابزار فناوری اطلاعات افزایش چشمگیری یافته است. چنانچه به هر دلیل از این ابزار استفاده نشود یا در روند استفاده از این فناوری خللی ایجاد شود، انواع و اقسام تعاملات سازمانی دستخوش نقصان خواهند شد. از سوی دیگر امروزه فناوری اطلاعات یک عامل تسهیل کننده اصلی در فعالیت های کسب وکار سازمان ها است. تقریبا بیش از نیمی از سرمایه های سازمان های امروزی مبتنی بر فناوری اطلاعات است. از این رو به کارگیری فناوری اطلاعات، یک مزیت سازمانی است و به منظور کسب موفقیت، سازمان ها لازم است به گونه موثر در استفاده از فرصت ها و تهدیدهای مربوط به آن، مدیریت شوند معادله پیچیده و تحولات سریع صنعت و تجارت در عصر حاضر از یک سو و شرایط حاکم بر بنگاههای اقتصادی کشور، رویکرد توسعه صادرات و حضور در میدانهای بین المللی از سوی دیگر ایجاب مینماید تدابیر لازم جهت رقابت در عرصه جهانی اندیشیده شود . بر این اساس حرکت به سوی چابک سازی بنگاه ها ، به عنوان رهیافت جدید در مسیر تحول، ضروری و حیاتی تلقی می گردد. فناوری اطلاعات به عنوان یکی از کارامدترین فناوری های مطرح شده از مهمترین اهرم های ایجاد قابلیت های تولید چابک به حساب می آید و با توجه به توسعه آن در امر تولید در ممالک غربی بدون بکارگیری آن چابک سازی سازمان میسر نخواهد بود( قنبری و دیگران،1393).
از این رو این تحقیق بدنبال تاثیر فناوری اطلاعات بر قابلیت های چابکی و تعیین رابطه آن با چابکی سازمان می باشد تا با توجه به این تاثیر، سازمان ها را به شناخت راه حل های برای بیشینه کردن سود سرمایه گذاری هایشان و بهره برداری بیشتر از فناوری اطلاعات جهت رسیدن به چابکی و بهبود مزیت رقابتی قادر سازد.
1-3- اهمیت و ضرورت انجام تحقیق
اهمیت فناوری و سیستم های اطلاعات برای حمایت از عملکردهای کنونی و آینده سازمان ها شناخته شده است. تغییرات در محیط تجاری حاصل از رقابت شدید و تنوع نیازهای مشتری، سازمان ها را به سوی پذیرش مفهوم چابکی سوق می دهد. برای یک سازمان، چابکی یعنی توانایی رشد و موفقیت در محیط با تغییرات مستمر و غیر قابل پیش بینی و تولید محصول و خدمت خاص هر مشتری می باشد. فناوری اطلاعات می تواند در تدارک اطلاعات مورد نیاز به منظور دستیابی به اهداف استراتژیک برای نیل به چابکی سازمانها موثر باشد. حقیقت انست که نقش فناوری عمیق تر از آنست که تنها به عنوان یک ابزار مورد توجه قرار گیرد. ( فتحیان وشیخ،1390).
نقش ارزش افزای فناوری اطلاعات در غنی سازی زیر ساختارهایی است که قابلیت سازمان را برای انجام عملیات رقابتی در بازار افزایش داده و همچنین توانایی تطبیق با محیط دائما متغیر بیرونی را برای سازمان ایجاد می نماید. از طرفی رابطه بین قابلیت های پویا و عملیات رقابتی کمک می کند تا واحدهای سازمانی نیروی فناوری اطلاعات را در عملیات رقابتی خود افزایش دهند. بنابراین یک رابطه دو جانبه از طرف عملکرد سازمانی به سوی فناوری اطلاعات و بالعکس از فناوری اطلاعات به عملکرد سازمانی برقرار است. استفاده از فناوری اطلاعات، در کنار سیستمهای اطلاعاتی متنوعی که برای نیازهای مختلف طراحی می گردد، گسترش یافته است. فناوری اطلاعات مدیران را قادر می سازد تا با سازمان، محیط و یکدیگر ارتباط بیشتر و بهتری برقرار کنند. مشارکت بیشتر در تصمیم گیری، افزایش سرعت تصمیم گیری، افزایش سرعت شناسایی مسائل، کاهش ارتفاع هرم سازمان، بهبود هماهنگی و افزایش کارکنان متخصص، تنها برخی از تأثیراتی هستند که فناوری اطلاعات و سیستمهای اطلاعاتی بر برخی از سازمان ها می گذارند. (توربان و همکاران،6 200).
امروزه با افزایش رقابت و تغییرات غیر قابل پیش بینی در عرصه کسب و کار ، سازمان- ها به منظور کسب مزایای رقابتی در دستیابی به اهداف سازما نی و موفقیت در کسب و کار، باید چابک عمل نمایند. این قابلیت به سازمانها کمک میکند تا تغییرات غیر قابل پیش بینی را بمنظور دستیابی به موقعیت بهتر در بازار رقابتی و بهبود چرخه زمانی در فعالیتهای مدیریتی، کشف کرده و به آن پاسخ دهند. در این تحقیق با مرور بر ادبیات چابکی و کاربرد فناوری اطلاعات، چگونگی دستیابی سازمانها به چابکی از طریق کاربرد فناوری اطلاعات در سازمان مورد بررسی قرار خواهد گرفت.
1-4- اهداف تحقیق :
1-4-1- هدف اصلی تحقیق:
تعیین میزان تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر چابکی سازمانها
1-4-2- اهداف ویژه تحقیق:
1- شناخت میزان تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر قدرت پاسخگویی سازمان.
2- شناخت میزان تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر شایستگی سازمان.
3- شناخت میزان تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر انعطاف پذیری (قدرت پذیرش سازمان).
4- شناخت میزان تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر سرعت (تیزی) سازمان.
1-5- فرضیه‏های تحقیق:
1-5-1- فرضیه اصلی تحقیق:

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر چابکی سازمانها تاثیر مثبت و معنادار دارد.
1-5-2- فرضیه‏های فرعی:
1. فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر قدرت پاسخگویی سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد.
2. فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر شایستگی سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد.
3. فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر انعطاف پذیری ( قدرت پذیرش سازمان) تاثیر مثبت و معنادار دارد.
4. فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) بر سرعت (تیزی) سازمان تاثیر مثبت و معنادار دارد.
1-6- مدل مفهومی پژوهش:
فناوری اطلاعات می تواند در تدارک اطلاعات مورد نیاز به منظور دستیابی به اهداف استراتژیک برای نیل به چابکی سازمانها موثر باشد. حقیقت انست که نقش فناوری عمیق تر از آنست که تنها به عنوان یک ابزار مورد توجه قرار گیرد. ( فتحیان وشیخ،1390). ادبیات سیستم های اطلاعات، فناوری اطلاعات را مبنای چابکی بیان می کند و چابکی به عنوان یک قابلیت پویا مفهوم سازی شده تا با به کارگیری فناوری اطلاعات، سازمان ها مزیت رقابتی به دست آورند . اهمیت فناوری و سیستم های اطلاعات برای حمایت از عملکردهای کنونی و آینده سازمان ها شناخته شده است. تغییرات در محیط تجاری حاصل از رقابت شدید و تنوع نیازهای مشتری، سازمان ها را به سوی پذیرش مفهوم چابکی سوق می دهد. سرعت و انعطاف پذیری محور اصلی مفهوم چابکی را تشکیل می دهند. سازمان ها برای اینکه بتوانند به سرعت و با انعطاف پذیری عمل کنند، نیازمند به کارگیری فناوری ها و سیستم های اطلاعاتی به روز، سرمایه گذاری بر روی کارکنان دانشگر، انسجام در فرایندهای کسب وکار، هم سو شدن با اشکال مجازی سازمان، همکاری داخلی و خارجی و دست یابی به زنجیره عرضه یکپارچه هستند (‌برو و دیگران، 2001).
یکی از مدلهای بسیار جامع برای رسیدن به چابکی مدل ارائه شده ژانگ و شریفی (2000) میباشد. آنان در مدل خود توانمندیهای چابکی شامل پاسخگویی‌، سرعت سازمان‌، انعطاف‌پذیری سازمان و شایستگی میباشد. ژانگ و شریفی همچنین تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات را لازمه سازمانهای چابک می‌دانند. فناوری اطلاعات در سازمان‌ها بر شاخص‌هایی تاثیر می‌گذارد که همگی از شروط اولیه موفقیت برای سازمان‌ها به شمار می‌روند. یکی از حوزه‌هایی که م‌تواند تاثیرات فراوانی از این فناوری بپذیرد، چابکی سازمان است. همچنین فناوری اطلاعات در شکل های متفاوتش(‌اینترنت، اینترانت، تجارت الکترونیک، کسب و کار الکترونیک و غیره) تسهیل کننده موثری است که می‌تواند مفهوم چابکی را پشتیبانی کند. همچنین با توجه به کاربرد فناوری اطلاعات در چابکی، بهبود عملیات تجاری است. فناوری اطلاعات توانمند ساز و تسهیل کننده چابکی می‌باشد. اساس و بنیان سازمان چابک در یکپارچگی سیستم اطلاعاتی، تکنولوژی‌، افراد، فرایندهای تجاری و‌ تجهیزات در سازمان هارمونیک برای پاسخگویی سریع به اتفاقات و تغییرات محیط است. چابکی از سازمان می‌خواهد تا با ادغام فناوری و کارکنان با زیر بنای ارتباطی عجله و شتاب کند تا به نیازهای متغییر مشتریان در محیط بازاری که دارای تغییرات مدام و پیش بینی نشده است واکنش نشان دهد (کورنونادو وهمکاران, 2002). لذا در این پژوهش با استناد به مدل شریفی و یانگ‌، تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات را بر قابلیتهای چابکی در قالب مدل زیر شکل 1-1 به تصویر می کشیم.
شکل 1-1: مدل مفهومی پژوهش
1-7- قلمرو انجام پژوهش
1-7-1- قلمرو موضوعی پژوهش:
بررسی تاثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر چابکی سازمان
1-7-2- قلمرو مکانی:
قلمرو مکانی این پژوهش شرکت پتروشیمی کرمانشاه میباشد.
1-7-3- قلمرو زمانی:
قلمرو زمانی این پژوهش در بازه زمانی سال 1393-1394 می باشد.
1-8- تعریف مفهومی متغییرها:
1-8-1- تعاریف مفهومی:
– چابکی1: شریفی و ژانگ 21999 چابکی به معنای توانایی هرسازمانی برای حسگری، ادراک و پیش بینی تغییرات موجود در محیط کاری است. چنین سازمانی باید بتواند تغییرات محیطی را تشخیص داده، به آنها به عنوان عوامل رشد و شکوفایی بنگرد. در جایی دیگر چابکی را توانایی فائق آمدن بر چالشهای غیرمنتظره برای رویارویی با تهدیدهای بی سابق? محیط کاری و کسب مزیت و سود از تغییرات به عنوان فرصتهای رشد و پیشرفت تعریف می کنند.
– فناوری اطلاعات و ارتباطات: شاخه ای از فناوری است که با استفاده از سخت افزار،نرم افزار و شبکه افزار، مطالعه و کاربرد داده و پردازش آن را در زمینه های ذخیره سازی، دستکاری،انتقال،مدیریت، کنترل و داده آمایی خودکار امکان پذیر میسازد (فتاحیان و مهدوی نور،1383).
– انعطاف پذیری: توانایی اتخاذ ساختارهای کسب و کا متفاوت و جدید در تغییرات سریع در استراتژیی،کار،شغل و سایر موارد را گویند. ( قاسمی،1388)
– پاسخگویی3: واکنش مناسب به تغییرات محیطی و مشتریان را پاسخگویی گویند که با شاخص های تغییرات تقاضای مشتریان، تغییرات کسب وکار بازار، موض.عات اجتماعی و محیط زیست و انطباق پذیری اهداف کسب وکار با تغییرات قابل سنجش است ( یوسف و همکاران،1999). همچنین توانائی برای تشخیص تغییرات و پاسخ سریع به آنها و اقدام کنش گرایانه یا پیش کنش گرایانه و استفاده از این تغییرات (شاو و همکاران،2008).
– سرعت: توانایی ایجاد تمام شرایط و مشخصات لازم چابکی در حداقل زمان ممکن. و شامل اشاخص های زمان یادگیری و زمان انطباق با تغییر، زمان تغییرات سرویس دهی و ارائه خدمات ، یادگیری انجام وظایفو عملیات در کوتاهتر ین زمان و انجام تغییرات در کوتاهترین زمان ممکن( شریفی و ژانگ،2000).
– شایستگی4: شامل مجموعه ای گسترده از توانایی ها که به طور موثر، کارآمد و سودمند اهداف اساسی سازمان را بر آورده می کنند( شریفی و ژانگ،2000).
1-8-2- تعاریف عملیاتی:
انعطاف پذیری: در این پژوهش به توانایی روبه رویی شرکت پتروشیمی کرمانشاه با محیط متغییر در محیط های متفاوت و نیز ارائه خدمات متنوع انعطاف پذیری می باشد
پاسخگویی: در این پزوهش واکنش مناسب و به موقع به خواسته های مشتریان و نیز مسائل فرهنگی و اجتماعی مدنظر است که شرکت پتروشیمی کرمانشاه باید به منظور چابک شدن داشته باشند
سرعت: در این پژوهش منظور از سرعت، یادگیری سریع شرکت پتروشیمی کرمانشاه و انجام تغییرات و و ظایف در کوتاهترین زمان است.
شایستگی: در این پژوهش منظور از شایستگی ، توانایی ها شرکت پتروشیمی کرمانشاه می باشد که به طور موثر، کارآمد سازمان را بر آورده می کنند.
2-1- مقدمه
سرعت شاید مهم ترین ثروت در هزاره سوم و عصر جدید موسوم به عصر اطلاعات باشد. . در این محیط آشفته که شرکتها و سازمانها در آن مشغول فعالیت هستند و ویژگی اساسی این محیط تغییر و عدم اطمینان می باشد، یکی از مهمترین فاکتورهای بقا و پیشرفت چابکی آنهاست ( فتحیان وشیخ،1390) . برای کاستن زمان پاسخگویی و بهبود انعطاف پذیری باید شکل کاملاً جدیدی از سازمان ها به وجود آیند. امروزه رقابت در ابعاد مختلفی مطرح است، مثل سرعت تحویل محصول یا ارائه خدمات به مشتری، افزایش کیفیت محصول یا ارائه خدمات و کاهش قیمت محصول. تغییرات فناوری و کاری، بقای سازمان ها را تهدید می کند. تعداد اندکی ازسازمان های اطلاعاتی می توانند نیروهای داخلی خود را تغییر داده و نیروهای خارجی تأثیر گذار را کنترل کنند. اگر چه اکثر سازمان ها به اهمیت پاسخگویی سریع به شرایط متغییر آگاه بوده اند، اما هرگز نتوانسته اند طوری طراحی شوند که قادر به انجام آن باشند. مدیران هر سازمانی باید آن را در راستای پاسخگویی به مجموعه ای از نیروهای داخلی و خارجی، به صورت چابک طراحی کنند ( واعظی و صداقت پور، 1391)
در عصر حاضر، فناوری اطلاعات در سرتا سر جهان در حال ایجاد انقلابی نوین است که اهمیت آن از انقلاب صنعتی کمتر نیست، ظرفیت های تازه و چمشگیری در محدوده دانش بشری ایجاد نموده است. امروزه در هر سازمانی بحث به کار گیری فناوری اطلاعات و سیستم های اطلاعاتی مطرح و از سودمندی یا ضرورت استفاده از رایانه سخن در میان است. فناوری اطلاعات در سازمان ها بر شاخص های تاثیر می گذارد که همگی از شروط اولیه موفقیت برای سازمان ها به شمار می روند. یکی از حوزه هایی که می تواند تاثیرات فراوانی از این فناوری بپذیرد، چابکی سازمان است. چابکی عبارت است از مجمو عه ای از توانمندی ها و شایستگی ها که باعث بقا و پیشرفت سازمان در محیط کسب و کار (که ویژیگی اساسی آن وجود تغییرات دائمی و عدم اطمینان است) می شود.
2-2- مبانی نظری
2-2-1- مفهوم چابکی
امروزه با افزایش رقابت و تغییرات غیر قابل پیش بینی در عرصه کسب و کار ، سازمان- ها بمنظور کسب مزایای رقابتی در دستیابی به اهداف سازما نی و موفقیت در کسب و کار، باید چابک عمل نمایند. این قابلیت به سازمانها کمک میکند تا تغییرات غیر قابل پیش بینی را بمنظور دستیابی به موقعیت بهتر در بازار رقابتی و بهبود چرخه زما نی در فعالیتهای مدیریتی، کشف کرده و به آن پاسخ دهند ( فتحیان وشیخ،1390).
چابکی به عنوان توانایی سریع یک سازمان در پاسخگویی به تغییر در بازار و تقاضای مشتریان و کارمندان است. واژه چابک بیانگر سرعت و قدرت پاسخگویی هنگام مواجهه با رویدادهای داخلی و خارجی سازمان است. سازمان چابک برای درک و پیش بینی تغییرات محیط کسب و کار طراحی شده به ساختاربندی خود میپردازد. از عوامل اساسی که باعث ایجاد و ارتقای چابکی سازمان است می توان آگاهی، انعطافپذیری و بهره وری را نام برد . یک سازمان ضرورتاً دارای مجموعه ای از ظرفیتها برای پاسخگویی به تغییرات در محیط است. سازمان چابک بیشتر در مورد تغییر و عدم اطمینان و غیرقابل پیش بینی بودن محیط نگران است و سعی در نشان دادن واکنش صحیح در این شرایط دارد. از اینرو سازمان چابک نیاز به ظرفیتهای موجود بالقوه و تطابق برای مواجهه با این تغییرات و عدم اطمینان ها در محیط دارد ( قنبری و همکاران، 1393).
یک سازمان چابک با اتفاقات و تغییرات ناگهانی به سادگی از پا درنمیآید. سازمان چابک سازمانی سریع السیر، سازگار و قدرتمند است و به تغییرات ناگهانی، فرصتهای جدید بازار و نیازمندیهای مشتری پاسخ سریع میدهد. سازمان چابک برای درک و پیشبینی تغییرات محیط کسب و کار طراحی شده و در این راستا به ساختارمندی خود میپردازد (جعفرنژاد و شهائی، 1386 ). چابکی نتیجه ادغام هوشیاری به تغییرات به معنای به رسمیت شناختن فرصتها و چالشها اعم از داخلی و خارجی با استفاده از توانایی بهره گیری از منابع، در پاسخ به تغییرات بالقوه و بالفعل، به موقع، انعطاف پذیر و ارزان میباشد ( گرانت،2000). سازمانهای چابک نه تنها باید پاسخگوی تغییرات موجود باشند، بلکه با یک آرایش بندی مناسب باید قادر به کسب مزایای رقابتی نیز باشند . در سالهای اخیر، اکثر سازمانهای تولیدی روی کاهش هزینه متمرکز شده‌اند، بسیاری سازمانها قادر به حفظ سودآوری خود بوده‌اند، حتی در شرایطی که قیمت محصولات آنها 40 درصد یا بیشتر افت کرده‌ است. این سازمانها، فعالیتهای بدون ارزش افزوده را شناسایی و حذف می‌کنند، که این خود در جهت کاهش اتلاف منابع آنهاست. آنها مفاهیمی مثل تولید ناب، تولید به‌موقع، شش سیگما و … را در خود اجرا کرده‌اند ولی فقط این موارد برای چابکی کافی نیستند. برخی از سازمانها اکوسیستم‌هایی را ایجاد می‌کنند که فقط در محیطهای پایدار مؤثرند و با کوچکترین تغییر دچار مشکل می‌شوند ( توورنگ لاین و همکاران، 2005).
چابکی به طور کلی توانایی یک سازمان برای درک تغییر محیطی و سپس پاسخگویی سریع و کارا به آن تغییر است. این تغییر محیطی می تواند تغییرات تکنولوژیک و کاری یا تغییر نیاز مشتری باشد. واژه “چابک” توصیف گر سرعت و قدرت پاسخگویی در هنگام مواجهه با رویدادهای داخلی و خارجی سازمان است.
این مفاهیم از چابکی، سازمان را پویا، موقعیت گرا، تغییرپذیر، و رشد محور تجسم می کنند. علت تمایل به پویایی در این است که شرایطی که امروزه از اثر آنها، یک سازمان به چابکی می رسد، ممکن است فردا مؤثر و اثربخش نباشد. علت موقعیت گرایی نیز آن است که محیط بازار بر سطح چابکی مورد نیاز تأثیر می گذارد. دلیل تغییرپذیری نیز این است که چابکی در گرو حرکت سازمان به سمت سازگاری و تطابق است. چابکی به صورت رشد محور است که از راه توانایی سازمان برای ادراک و تصدیق مجدد چشم انداز، بازسازی استراتژی ها، و نوآوری در فنون مصداق می یابد؛ و سازمان چابک بر راه های جدید هدایت سازمان جهت واکنش سریع و موثر نسبت به تغییرات بازارها توجه دارد، که البته این روش ها تا حدود زیادی مبتنی بر محصولات و خدمات مورد نیاز مشتریان هستند. به بیان ساده تر، شالوده سازمان چابک عبارت است از هم سو کردن فناوری های اطلاعاتی، کارکنان، فرایندهای کاری و امکانات در یک سازمان همگن و انعطاف پذیر، تا در این صورت توانایی واکنش سریع نسبت به شرایط در حال تغییر فراهم گردد ( توورنگ لاین و همکاران، 2005).
ادبیات سیستم های اطلاعات، فناوری اطلاعات را مبنای چابکی بیان می کند و چابکی به عنوان یک قابلیت پویا مفهوم سازی شده تا با به کارگیری فناوری اطلاعات، سازمان ها مزیت رقابتی به دست آورند ( راسخ5،2010). در عرصه هایی که تغییر قابل پیش بینی بوده و واکنش لازم را می توان عمدتاً از پیش تعیین کرد، باید انعطاف پذیری را در فرایندهای سازمان و سیستم های فناوری اطلاعات نهادینه نمود. در سایر موارد، اگر تغییر و تحولات غیرمنتظره ای روی دهد که به سختی می توان واکنش نشان داد، بنابراین انعطاف پذیری را نمی توان در فرایندها و سیستم های سازمان جای داد و در واقع به سطح جدیدی از انعطاف پذیری نیاز است که به آن چابکی می گویند. اصطلاح انعطاف پذیری با وجود شباهت هایی که با چابکی دارد، می تواند به عنوان پیش نیازی برای چابکی به کار رود ( هایل بِرس بِرگ و دیگران،2005). سرعت و انعطاف پذیری محور اصلی مفهوم چابکی را تشکیل می دهند. سازمان ها برای اینکه بتوانند به سرعت و با انعطاف پذیری عمل کنند، نیازمند به کارگیری فناوری ها و سیستم‌های اطلاعاتی به روز، سرمایه گذاری بر روی کارکنان دانشگر، انسجام در فرایندهای کسب وکار، هم سو شدن با اشکال مجازی سازمان، همکاری داخلی و خارجی و دست یابی به زنجیره عرضه یکپارچه هستند (‌برو و دیگران، 2001). شریفی و ژانگ میان چابکی و انعطاف پذیری تمایزی قائل نیستند و آنها را به جای یکدیگر استفاده می کنند، در حالی که، برخی دیگر از صاحب نظران میان این دو مفهوم تمایز قائل شده و انعطاف پذیری را پیش زمینه ای برای چابکی می دانند. یکی از تفاوت های این دو مفهوم انعطاف پذیری و چابکی در آن است که انعطاف پذیری مبتنی بر توانایی برای تغییر است، در حال که چابکی مبتنی بر واکنش سریع از طریق کاهش زمان واکنش است. تفاوت دیگر این دو مفهوم در آن است که چابکی مربوط به توانایی های کلی سازمان است ( جعفرنژاد و شهایی، 1386).
2-2-2- تعاریف چابکی
از سال 1991 به بعد پژوهش گران بسیاری در زمینه چابکی فعالیت کرده اند و هرکدام تعاریف متعددی ارائه کرده اند که به برخی از آنها اشاره می شود :
چابکی به معنای توانایی هر سازمانی برای حسگری، ادراک و پیش بینی تغییرات موجود در محیط کاری است. چنین سازمانی باید بتواند تغییرات محیطی را تشخیص داده، به آنها به عنوان عوامل رشد و شکوفایی بنگرد. جایی دیگر چابکی توانایی فائق آمدن بر چالش های غیرمنتظره برای رویارویی با تهدیدهای بی سابقه محیط کاری و کسب مزیت و سود از تغییرات به عنوان فرصتهای رشد و پیشرفت تعریف شده است (ژانگ و شریفی،1999).
چابکی توانایی رونق و شکوفایی در محیط دارای تغییر مداوم و غیرقابل پیش بینی است. از این بابت، سازمان ها نباید از تغییرات محیط کاری خود هراس داشته، از آنها دوری کنند؛ بلکه باید تغییر را فرصتی برای کسب مزیت رقابتی در محیط بازار تصور کنند. چابکی را می توان به صورت هم راستایی نزدیک سازمان با نیازهای متغیرکاری در جهت کسب مزیت رقابتی تعریف کرد. در چنین سازمانی، هدف های کارکنان با هدف های سازمان در یک راستا قرار داشته و این دو توأم با یکدیگر درصدد هستند تا به نیازهای متغیر مشتریان پاسخ مناسبی بدهند. به توانایی خلاقیت و پاسخ گویی به تغییرات به منظور رسیدن به منافع مورد نظر در یک محیط متلاطم کسب و کار و به توانایی برقراری تعادل بین انعطاف پذیری و ثبات و پایداری گفته می شود. انعطاف پذیری، پاسخ به تغییرات برنامه ریزی شده است، در حالی که چابک بودن محدودیت های تغییر را در حالت حداقلی می بیند و هر تغییری (غیر قابل پیش بینی و برنامه ریزی نشده) را محتمل می داند ( هایگس میت، 2004).
چابکی عبارتست از مجموعه توا نمندیها و شایستگی ها که باعث بقا و پیشرفت سازمان در محیط کسب و کار میشود ( فتحیان وشیخ،1390)
کاید6 یکی از جامع ترین تعریف های چابکی سازمانی را این گونه ذکر می کند: سازمان چابک یک کسب وکار باسرعت، سازگار و آگاهانه است که قابلیت سازگاری سریع در واکنش به تحولات و وقایع غیرمنتظره پیش بینی نشده، فرصتهای بازار و نیازمندیهای مشتری را دارد. در چنین کسب وکاری فرایندها و ساختارهایی یافت می شود که سرعت، انطباق و استحکام را تسهیل کرده دارای سازمان هماهنگ و منظمی است که توانایی نیل به عملکرد رقابتی در محیط تجاری کاملاً پویا و غیرقابل پیش بینی را دارد (کاید، 2000).
این تعریف ها از چابکی، سازمان را پویا، موقعیت گرا، تغییرپذیر، و رشد محور تجسم می کنند. علت تمایل به پویایی در این است که شرایطی که امروزه از اثر آنها، یک سازمان به چابکی می رسد، ممکن است فردا مؤثر و اثربخش نباشد. علت موقعیت گرایی نیز آن است که محیط بازار بر سطح چابکی مورد نیاز تأثیر می گذارد. دلیل تغییرپذیری نیز این است که چابکی در گرو حرکت سازمان به سمت سازگاری و تطابق است. آخرین مورد، چابکی به صورت رشد محور است که از راه توانای سازمان برای ادراک و تصدیق مجدد چشم انداز، بازسازی استراتژی ها ، و نوآوری در فنون و تکنیک ها مصداق می یابد (شهائی،1387 ).
2-2-3- مدل جامع چابکی
یکی از مدلهای بسیار جامع برای رسیدن به چابکی مدل ارائه شده ژانگ و شریفی(2000) میباشد .این مدل در شکل زیر امده است. این مدل شامل سه قسمت اصلی از جمله : محرک های چابکی ( همان تغییراتی هستند که در محیط سازمان رخ میدهد و می توانند شرکت را در جهت موقعیت های جدید و بدست اوردن مزیتهای رقابتی هدایت نمایند) ، توانمندیهای چابکی ( قدرت مورد نیاز برای پاسخ دادن به تغییرات را فراهم می کنند) و فراهم کننده های چابکی ( ابزاری هستند که از طریق آنها می توان به توانایی های مورد نیاز دست یافت) میباشد. توانمدیهای چابکی نیز شامل پاسخگویی‌، سرعت سازمان‌، انعطاف پذیری سازمان و شایستگی میباشد .
سرعت شامل مواردی همچون ، سرعت در توسعه مهارتهای جدید، پاسخگویی سریع به تغییراتی که در نیازهای مشتریان و حالت های بازار رخ میدهد و نیز سرعت در کسب مهارتهای لازم برای تغییر فرآیندهای کسب و کار می باشد. ژانگ و شریفی همچنین تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات را لازمه سازمان چابک میدانند.
شکل 1-2: مدل شریفی و ژانگ
2-2-4- رابطه فرایند و چابکی سازمانی:
سازمان های چابک به آسانی می توا نند تغییر قابل توجهی را در تمرکز، متنوع سازی و نوسازی کسب و کار خود برای تسریع در رسیدن به یک هدف مخصوص ایجاد کنند، به گونه ای که این امر بتواند فرصت‌های گران بهایی را برای سازمان به وجود آورد.
سیستم چابک نه تنها در برابر تغییر محصول انعطاف پذیر است، بلکه قادر به بازسازی سریع سیستم و پاسخگویی به نیازمندی های متغیر و پویای بازار نیز می باشد و حالت پیشرفته ای از فناوری تولید انعطاف پذیر است که دارای سطح بالایی از سازماندهی مجدد بوده و در ارتباط با سیستم های سطح بالا تری مانند سیستم اجر ایی توانممند است. چابکی راهی برای تغییر روش تولید، طراحی و اجرای مدیریت و بازاریابی است. در چابکی هدف رسیدن همزمان به انعطاف پذیری و بهره وری بالاست ( شهایی و رجب زاده،1384).
2-2-5- قابلیتهای چابکی:
مؤسسه‌ها و سازمان‏های چابک نگران تغییر، عدم اطمینان و عدم پیش‌بینی در محیط کسب و کار خود هستند. بنابراین، این مؤسسه‌ها برای رسیدگی به تغییر، عدم اطمینان و عدم قابلیت پیش‌بینی در محیط کاری خود، به شماری از قابلیت‏های متمایز نیازمندند (شهائی و رجب زاده، 1384). این قابلیت‌ها چهار عنصر اصلی را شامل می‌شوند که به عنوان مبنای حفظ و توسعه چابکی به شمار می‌روند و به عنوان قابلیت‏های چابکی بیان می‏شوند (شریفی و همکاران، 1999).
1- قدرت پاسخگویی (واکنش) : توانائی برای تشخیص تغییرات و پاسخ سریع به آن‌ها و اقدام کنش گرایانه یا پیش کنش گرایانه و استفاده از این تغییرات .
احساس کردن، فهمیدن و پیش بینی کردن تغییرات
• عکس‌العمل سریع به تغییرات از طریق تأثیر آن‌ها بر سیستم
• استفاده مجدد از تغییرات
تعداد و طول زمان و هزینه‏های که در اثر خرابی به ایجاد وقفه در فرآیندهای یک سازمان منجر می‏شود در قابلیت پاسخگویی آن سازمان تأثیر دارد (شاو و همکاران ، 2008).
2- شایستگی : شامل مجموعه‌ای گسترده از توانایی‏ها که به طور موثر، کارآمد و سودمند اهداف اساسی سازمان را بر آورده می‏کنند.
* اختصاص فناوری‏های سخت و نرم یا توانایی‏های تکنولوژیک کافی
* دیدگاه استراتژیک
* کیفیت تولید/ خدمت
* تأثیر هزینه
* نرخ بالای معرفی محصول جدید
* مدیریت تغییر
* یکپارچگی
* افراد دانشی، ماهر، خود اختیار
* فرآیندهای اثر بخش و کارا (کارائی و موثر بودن در فرآیندها)
* همکاری
3- انعطاف پذیری /قدرت پذیرش : توانایی پردازش فرایند‏های مختلف و دست‌یابی به اهداف گوناگون با امکانات یکسان.
* انعطاف‏پذیری در حجم محصولات
* انعطاف‏پذیری در مدل/ سر هم بندی
* انعطاف‏پذیری سازمانی
* انعطاف‏پذیری کارکنان
توانایی و هم راستایی معماری سیستم‏های‏اطلاعاتی و سیستم با نیازمندی‏های اطلاعاتی متغیر در جهت پاسخگویی به نیازهای متغـیر مشتریان به عنـوان انـعطاف‏پذیری سیسـتم‏های اطـلاعاتی بیـان می‏گردد ( ازگلی و حسینی، 1382). پوجاوان (2004) بیان می‏دارد که کارمندانی که چندین مهارت دارند و می‏توانند به راحتی در کارها و پست‏های مختلفی کار کنند در انعطاف‏پذیری سازمان تأثیر دارند (پوجاوان، 2004).
انعطاف پذیری دارای ابعاد ذیل می‏باشد:
* نرخ: تعداد موقعیت‏های مختلف که به وسیله منابع یکسان حاصل می‏شود.
* هزینه: هزینه تغییر از یک سطح‏ به سطح دیگر

دسته بندی : پایان نامه ها

پاسخ دهید